“NAGLUTO SI LOLA NG PABORITO NAMING HANDA—PERO WALANG DUMATING. AT SA GABING IYON, MAY KATOTOHANANG TULUYANG BUMASAG SA AKING PUSO.”
Tahimik ang bahay.
Tanging tunog lang ng lumang orasan sa dingding ang maririnig—tik, tak, tik, tak—parang binibilang ang oras ng paghihintay.
Ako si Ana Rivera, 32 taong gulang.
At sa gabing iyon, unang beses kong nakita ang aking Lola Estrella na umiyak nang tahimik… habang nakatingin sa isang hapag-kainang punô ng pagkain—pero walang tao.
ANG HANDA NA MAY HALONG PAG-ASA
Maaga pa lang, gising na si Lola.
“Anak, tulungan mo ako.
Darating ang mga tito’t tita mo ngayon,” sabi niya habang nakangiti.
Niluto niya ang lahat ng paborito nila:
• Spaghetti na matamis
• Lumpiang shanghai na siya mismo ang nagbalot
• Menudo
• Kare-kare
• At leche flan na iningatan niya sa ref mula pa kahapon
Pinaghirapan niya iyon kahit masakit na ang tuhod niya.
Kahit nanginginig na ang kamay niya sa paghiwa.
“Baka ito na ang huling pagkakataon na kumpleto kami,” mahina niyang sabi—pero hindi ko pinansin.
Akala ko, pagod lang siya.
ANG HAPAG NA PUNO—PERO WALANG TAO
Alas-sais ng gabi.
Nakabihis na si Lola ng pulang bestida—’yung bihira niyang isuot, ’yung sinusuot lang niya kapag may espesyal na okasyon.
Nilinis niya ang mesa.
Inayos ang mga plato.
Inilagay ang baso sa tamang puwesto.
“Baka ma-late lang sila,” sabi ko.
Tumango siya.
Ngumiti.
Pero ramdam kong may kaba sa likod ng ngiti niya.
ANG ORAS NA TULUYANG TUMIGIL
Alas-siyete.
Wala pa rin.
Walang tawag.
Walang text.
Walang kahit anong abiso.
Tiningnan ni Lola ang cellphone niya—luma, may bitak ang screen.
Isa-isang tinawagan ang mga anak niya.
• Busy
• Hindi sumasagot
• Seen pero walang reply
Hanggang sa ibinaba niya ang cellphone.
Hindi siya umiyak.
Umupo lang siya sa sofa, kaharap ang hapag-kainan.
At doon ko napansin…
May tinabi siyang maliit na supot ng pasalubong sa tabi niya.
ANG TANONG NA HINDI KO KINAYANG SAGUTIN
“Lola… kanino po ’yan?” tanong ko.
Mahinang sagot niya:
“Para sa mga apo ko.
Bawat isa may tsokolate… kahit maliit lang.”
Nabasag ang dibdib ko.
Hindi dahil walang dumating—
kundi dahil umasa pa rin siya.
ANG KATOTOHANANG MATAGAL ITINAGO
Tahimik siyang nagsalita, parang kinakausap ang sarili:
“Alam mo ba, Ana…
noong maliliit pa sila, ako ang nagpalaki.
Ako ang nagluto.
Ako ang nagbantay kapag may sakit.
Ako ang nagtrabaho kahit wala akong asawa.”
Tumingin siya sa akin.
“Pero ngayong matanda na ako…
parang wala na akong silbi.”
Doon ako umiyak.
ANG HAPUNAN NA HINDI NA KINAIN
Hindi namin kinain ang handa.
Tinakpan lang ni Lola ang mga ulam.
Maingat.
Parang umaasang may darating pa rin kahit hatinggabi na.
Bago siya pumasok sa kwarto, sinabi niya:
“Itabi mo na lang, anak.
Baka bukas… maalala nila ako.”
ANG UMAGANG HINDI NA SIYA GUMISING
Kinabukasan…
Hindi na bumukas ang pinto ng kwarto ni Lola.
Tahimik siyang natulog—
habang nasa mesa pa rin ang mga pagkaing niluto niya para sa pamilyang hindi dumating.
Sa burol niya…
Dumating silang lahat.
May iyak.
May bulaklak.
May salitang “Patawad.”
Pero ang hapag-kainan?
Walang laman.
EPILOGO — ANG ARAL NA HINDI NA MAIBABALIK
Ngayon, tuwing may handaan…
Hindi na ako naghihintay ng kumpleto.
Dahil natutunan ko ang masakit na katotohanan:
👉 Hindi lahat ng may oras ka ngayon, may oras pa para sa’yo bukas.
👉 At minsan, ang mga taong pinakahuling inaasikaso… ang unang nawawala.
Kung may Lola ka pa…
Kung may magulang ka pa…
Huwag mong hintayin ang burol bago ka dumating.
